08.08.08 tarihinin ilk saatlerinden itibaren Gürcistan ordusu, ‘Güney Osetya’da anayasal düzeni yeniden sağlama’ adı altında operasyon başlattı. Operasyon Güney Osetya’nın başkenti Tshinvali’ye kadar yayılırken, Rusya savaşa müdahil oldu. 
 
Gürcistan yönetimi, 1991 yılından bu yana otoritesini tanımayan Güney Osetya’ya askeri operasyon başlattı. Güney Osetya yönetimi, Moskova yönetiminden yardım isterken, Rus savaş uçakları Gürcistan topraklarını bombaladı. Bütün dünya Pekin’deki 2008 Olimpiyatları beklerken, Kafkaslar’da silah sesi geldi. Geçtiğimiz haftadan bu yana Güney Osetya, Gürcistan ve Rusya üçgenindeki gerginlik yerini savaşa bıraktı. Perşembe akşamının son saatlerinde varılan ateşkes yerini, Cuma günün ilk saatlerinde Gürcistan ordusu, Güney Osetya birliklerinin mevzilendiği bölgeleri top ateşine tutmasıyla savaşa bıraktı. Gürcistan’ın Güney Osetya’ya yönelik başlattığı operasyonun ABD, AB ve NATO’nun onayı ile yapıldığı ileri sürüldü.

Cuma günün ilk saatlerinden itibaren Güney Osetya’nın başkenti Tshinvali’yi kuşatmak isteyen Gürcü birlikleri kentin çevresindeki 11 köyü denetimini aldı. Oset savaşçıların mezvilerini top ateşine tutan Gürcü birlikleri sabah saatlerinde başkent Tshinvali’yi kuşattı. Rus haber ajansı İnterfax, Gürcü bombardımanında aralarında sivillerin de bulunduğu çok sayıda ölü olduğunu duyurdu. Ajans ayrıca, Gürcü askeri güçlerinin, Güney Osetya’nın başkenti Tshinvali’ye düzenlediği saldırıda birkaç Rus barış gücü askerinin öldüğünü duyurdu. Rus barış gücü sözcüsü, Gürcü bombardımanlarının bazılarının doğrudan barış gücü askerlerinin bulunduğu barakaları hedef aldığını söyledi. Rusya Savunma Bakanlığı, Gürcistan’ın ilk saldırısında 10 Rus askerin yaşamını yitirdiğini duyurdu.

Rusya’dan yardım istedi

Rusya tarafından desteklenen Güney Osetya Yönetimi hemen Moskova yönetiminden yardım istedi. Güney Osetya Güvenlik Konseyi Başkanı Anatoliy Barankeviç ‘’Rusya’dan yardımı bir saat içinde göndermesini istiyoruz. Aksi takdirde çok sayıda kayıp olacak” açıklamasını yaptı. Güney Osetya’nın Gürcistan tarafından işgali ve yeniden Gürcistan topraklarına katılması halinde politik bir yenilgi alması muhtemel olan Rusya, Güney Osetya’nın yardım çağrısı üzerine, bölgeye savaş uçakları gönderdi. Rusya Devlet Başkanı Dimitry Medvedev, Ulusal Güvenlik Kurulu’nu topladı. Olimpiyatlar için Pekin’de bulunan Başbakan Vladimir Putin ise Gürcü yönetimin sert biçimde uyardı. Gürcistan’ın savaşı başlattığını belirten Putin, “saldırgan Gürcistan’ın Güney Osetya’daki eylemlerine Rusya’nın yanıt verecek” açıklamasını yaptı.

Gürcistan Dışişleri Bakanlığı, Rusya hava kuvvetlerine ait üç adet Su-24 savaş uçağının Gürcistan hava sahasını ihlal ederek, Gürcistan’a ait Kareliya bölgesindeki bir polis noktasını bombaladığını açıkladı. Bombalamada onlarca sivilin yaralandığı duyuruldu. Ancak Rusya, bombalama konusunda bir açıklamada bulunmadı. Rusya’nın savaşa müdahil olmasından sonra Gürcü Devlet Başkanı Saakashvili, 10 bin kadar yedek askere seferberlik çağrısı yaptı. Rusya’nın bombalamasından sonra televizyonda halka yönelik konuşan Saakashvili, Rusya’dan saldırıyı durdurmasını istedi. Saakashvili, “Rusya Federasyonu”na barışçı Gürcistan şehirlerini bombalamayı durdurması çağrısında bulunuyorum.” dedi. Halka çağrıda bulunan Saakashvili “Binlerce ihtiyat askerini göreve çağırdık. Saldılardan korkmamanızı istiyorum” şeklinde konuştu. Saakashvili “Tshinvali’yi özgürleştirmeye başladıklarını” da ileri sürdü. Gürcistan Başbakanı Lado Gurgenidze ise, yaptığı kısa açıklamada, bu eylemlerin, halkın halen tehlike altında olması nedeniyle sürekli bir barışa ulaşıncaya kadar devam edeceğini bildirdi.

Gürcü ordusu bir yandan Tshinvali’ye doğru ilerlerken, bir yandan da Rus uçaklarını bertaraf etmeye çalıştı. Gürcü haber ajansı Novosti Gruziya’nın haberine göre, Gürcistan’ı bombalayan Rus savaş uçaklarından ikisin düşürüldüğünü duyurdu. Haber Saakashvili tarafından da doğrulanırken, Rusya ordusu, savaş uçaklarının düşmediğini duyurdu.

Başkent yerle bir oldu

Tshinvali’ye ulaşmak için bölgedeki köyleri tek tek denetimine alan Gürcü ordusu, dün sabah saatlerinde kent merkezine vardıklarını duyurdu. Gürcü ordusu, kentin yüzde 60’ında denetim sağladıklarını açıkladı. Gürcü ajansları ise, Tshinvali’deki kent merkezinde çatışmaların devam ettiğini, kentte yaşayanların sığınaklara girdiğini duyurdu. Güney Osetya Enformasyon ve Basın Merkezinden yapılan açıklamada da “Elimize ulaşan son bilgilere göre (OASİ 10.45’e kadar) Gürcü askerler yoğun saldırılarına rağmen kenti ele geçiremediler ve onlara karşı direniş devam ediyor. Gürcistan Silahlı Kuvvetleri tamamen imha amaçlı gelmiş ve Osetler de buna karşı durabilmek için ellerinden gelen her şeyi yapıyorlar” ifadesini kullanıldı.

Açıklamada, Tshinvali’ye yönelik ağır bombardımanın devam ettiği belirtilerek, “Kent çok yoğun saldırıya maruz kalmış durumda. Sivil insanlar evlerindeki sığınaklarda, ancak bazıları evleri imha edildiği için bu şansa bile sahip değil. Kentte şu anda çok sayıda çocuk, yaşlı ve kadın bulunuyor. Bu Tiflis’in çok açık bir soykırım girişimi” denildi. Güney Osetya’daki Rus barış gücü askerlerinin Komutanı Murad Kulahmedov, Rus İnterfaks ajansına yaptığı açıklamada, ‘’Birkaç saatlik ağır bombardıman nedeniyle kent yerle bir edildi’’ ifadesini kullandı.

‘Yüzlerce kişi Güney’e gitti’

Bu arada Rusya Federasyonu’na bağlı olan Kuzey Osetya’dan yüzlerce kişinin savaşmak için Güney Osetya’ya gittiği duyuruldu. Interfaks ajansının haberine göre, Rusya’nın Kuzey Osetya bölgesinin Devlet Başkanı Taimuraz Mamsurov, “yüzlerce Kuzey Osetyalı Güney Osetya’ya gitmek üzere yola çıktı. Bu kişileri durduramayız ya da gitmelerini engelleyemeyiz” dedi.

Gürcistan’dan bağımsızlığını ilan eden Abhazya’nın Devlet Başkanı Sergey Bağaşp da ajansa yaptığı açıklamada “bin kadar Ahbaz Güney Osetya’ya gitmek için yola çıktı” dedi. Tshinvali’deki denetimi sağladıklarını duyuran Gürcü yönetimi, Güney Osetya birliklerinin teslim olması için öğle saatlerinde üç saatlik ateşkes ilan ettiklerini duyurdu. Hükümetten yapılan açıklamada, yerel saatle 15:00 ila 18:00 (OAS 13:00 ila 16:00) arasında geçerli olan ateşkes süresince bölgedeki bağımsızlık yanlılarının silah bırakarak teslim olmaları çağrısı yapıldı.

Rus ordusu Güney Osetya’da

Gürcü hükümetinin ‘ateşkes’ çağrısından sonra açıklama yapan Rusya Devlet Başkanı Medvedev’ten tehdit açıklaması geldi. Medvedev, Rusya Anayasası’na göre ‘’nerede olurlarsa olsunlar Rus vatandaşlarının hayatını ve onurunu korumak’’ zorunda olduğunu belirterek, ‘’Ölümlerinin cezasız kalmasına izin vermeyeceğiz. Sorumlular hak ettikleri cezayı çekecek’’ diye konuştu. Güney Osetya nüfusunun yüzde 90’ı Rus pasaportu taşıdığı açıklandı. Medvedev’in bu açıklamasından sonra Ria Novosti Haber Ajansı, görgü tanıklarına dayanarak, Rus ordusu bir tank konvoyu ile Güney Osetya’nın Rusya sınırından bölgeye girdiğini duyurdu. Reuters haber ajansı da bir Gürcü yetkilisine dayanarak Rus uçaklarının, Gürcistan’ın başkenti Tiflis’in hemen dışındaki Vaziani askeri üssünü bombaladığını duyurdu.

MOSKOVA/TİFLİS

--------------------------------------------------------------------------------

Tepkiler cılız kaldı

Gürcistan’ın Güney Osetya’ya başlattığı askeri operasyon dünya tarafından tepkiyle karşılandı. Ancak Pekin’de başlayan Olimpiyatlar dolasıyla savaşa karşı açıklamalar cılızdı. Gürcistan’ın Güney Osetya’ya yönelik saldırısına yönelik ilk açıklama Washington yönetiminden geldi. Olimpiyat Oyunları için ABD Başkanı George Bush ile Çin’in başkenti Pekin’de bulunan Beyaz Saray sözcüsü Gordon Johndroe, “Tüm taraflar şiddete derhal son vermeli ve sorunu barışçı yollarla çözmek için doğrudan görüşmelere başlamalı” dedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de, Rusya’nın çağrısı üzerinde konuyla ilgili acil bir toplantı yaptı ancak, tarafları kuvvet kullanmaktan vazgeçirecek bir karar tasarısı üzerinde görüş birliği sağlanamadı.

AB dönem başkanı olan Fransa ise ateşkes ilan edilmesi için bir plan üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada Bakan Bernard Kouchner’in taraflarla konuştuğu belirtilirken, “Kouchner’in önceliği ateşkes ilan edilmesi ve bunun üzerinde çalışıyor” dedi. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) de Güney Osetya’daki çatışmalardan “ciddi endişe duyduğunu” belirterek, taraflara görüşme çağrısında bulundu. AGİT dönem başkanı Finlandiya’nın Dışişleri Bakanı Alexander Stubb, Tiflis ve Tshinvali ile temasta olduğunu belirtti ve tarafları en kısa zamanda Helsinki’de görüşmeye çağırdı.

--------------------------------------------------------------------------------

Güney Osetya sorunu

Güney Osetya, Sovyet döneminde Gürcüstan’ın kuzey kesiminde özerk bölge olarak kuruldu. G. Osetya, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Moskova’nın desteğiyle bağımsızlığını ilan edince Gürcüstan’la krize yol açtı. Çıkan çatışmalarda bini aşkın insan ölmüş, yüz bini aşkın insan da memleketini terk etmek zorunda kalmıştı. Batılı devletlerin de araya girmesiyle 1992 yılında yapılan anlaşma ile Güney Osetya ve Gürcistan arasındaki bölgeye Rus, Gürcü ve Oset askerlerin katılımıyla oluşan bir barış gücü yerleştirilmişti.

Barış gücünün denetimi ise Avrupa Güvenlik İşbirliği Konferansı bünyesinde oluşturulan Ortak Kontrol Komitesi’ne devredilmişti. Yapılan anlaşmanın etkisiyle ortaya çıkan ve Güney Osetya’nın yaklaşık yarısını kontrol eden bağımsızlık yanlısı yönetimin merkezi Tshinvali, Gürcüstan’ın atadığı hükümetin merkezi ise Kurta’dır. 2003 yılı sonunda gerçekleştirdiği ‘Kadife Devrim’le işbaşına gelen Mihail Saakaşvili, Acaristan’da gösterdiği başarıyı Osetya’da da göstererek üniter bir devlet yapısı sağlamak istiyor. Yaklaşık 70 bin nüfuslu Güney Osetya, Rusya Federasyonu’na bağlı Kuzey Osetya ile birleşmek istiyor.

09 Agustos 2008
YENİ ÖZGÜR POLİTİKA